Niederländisch Nederlands

Informationen zur niederländischen Sprache und Kultur

Stand der Bearbeitung: 20.3.2004
Zuletzt bearbeitet: 16.4.2004

Trauer um Prinzessin Juliana (1909-2004) / Königinnentag

Vokabeln: deutsch-niederländisch, Dateien 337-341

Schmerzhafter Verlust von Prinzessin Juliana, Königin der Niederlande von 1948-1980
Uitvaart juliana - planning
Een vorstin die paste bij gezellig Nederland
Buitenlandse pers
Die Rätsel der Königin
'Geliefd op elk eiland van Antillen'
Juliana's geest leeft voort in Willem-Alexander
Koningszorgen van Juliana
Die Niederlande trauern um Juliana
Massale belangstelling
Delft rouwt zonder droefheid
Buitengewoon afscheid
Een 10 voor de muziek
Simonis is mild kritisch
'Meerdere wegen leiden naar God'
'Een plaatsje vlak achter de familie'
'De dienst bracht groepen bij elkaar'
'De kinderen weten nu wie Juliana was'
Bestattung von Prinzessin Juliana

Schmerzhafter Verlust von Prinzessin Juliana, Königin der Niederlande von 1948-1980, P. Hobma, Niederlande:

Ihre Königliche Hoheit Prinzessin Juliana lebt seit heute morgen, Sonnabend, den 20. März 2004 um 5.50 Uhr, nicht mehr.

Wie fast jeder Holländer empfinden auch wir das als einen schmerzhaften Verlust. Prinzessin Juliana, Königin der Niederlande von 1948-1980, war die Mutter des Vaterlandes. Das hört sich pompös an, aber damit meinen wir: Sie war eine Mutterfigur, volksnah, warmherzig, herzlich. Sie liebte Kinder, ältere Leute, Behinderte, besuchte oft ihre Heime. Bei der Flutkatastrophe am 1. Februar 1953 war sie da, um sich zu informieren, Menschen zu trösten! Sie hatte auf das Protokoll weitgehend verzichtet, sowie auf die Anrede "Majesteit" (Majestät), stattdessen wollte sie mit "mevrouw" [(Gnädige) Frau], also wie eine einfache, nicht adlige Frau angeredet werden. Das war für Königin Juliana bezeichnend. Auch schaffte sie den obligatorischen "Knicks" (Hofknicks) ab.

Jedes Jahr war ihr Geburtstag, der 30. April, (auch unter Beatrix immer noch "Königinnentag" - koninginnedag, s. auch Extraseite zum Königinnentag) ein Volksfest. Sie stand zusammen mit dem Prinzen Bernhard, ihrem Gemahl, vor ihrem Palais Soestdijk (zwischen Utrecht und Amersfoort) und nahm Geschenke in Empfang wie beispielsweise Kinderzeichnungen, selbst gebastelte Gegenstände aus Altersheimen, Kuchen und viele, viele Blumen. Als Kinder sahen wir das live im Fernsehen. Es war immer gemütlich, der 30.April war - und ist es noch - ein Nationalfeiertag. Wie damals gibt es Feierlichkeiten, darunter Flohmärkte, Musik, Aufzüge, Ansprache des Bürgermeisters und Singen des "Wilhelmus", der niederländischen Nationalhymne. Das Band zwischen Volk und Königshaus ist immer eng geblieben. Juliana hat durch die Wärme und Liebe, die von ihr ausging, dieses Band wesentlich gestärkt. Wenn sie, vermutlich erst am Mittwoch, dem 31.März, wie Prinz-Gemahl Claus in Delft beigesetzt wird, werden viele weinen. Als wäre die Mutti gestorben.

Uitvaart juliana - planning

Bron:
Remco Meijer: Uitvaart Juliana langs 'Claus-route'. Prinses krijgt hoogste protocollaire eerbewijs. de Volkskrant, maandag, 22 mart 2004, blz. 3

De uitvaart van prinses Juliana zal in grote lijnen verlopen volgens het draaiboek uit oktober 2002, toen prins Claus overleed. Archeologische opgravingen in het centrum van Delft vormen daarbij geen belemmering. Die heeft burgemeester Van Oorschot van Delft verklaard.

...
Als oud-staatshoofd (1948-1980) valt prinses Juliana het hoogste protocollaire eerbewijs ten deel...
...
Nederland kent geen nationale rouw... Het hof heeft tot en met 30 maart hofrouw aangenomen. Leden van het Koninklijk Huis verrichten tot en met Pasen geen prublieke activiteiten.
...
woordjeslijst - Vokabelliste

Een vorstin die paste bij gezellig Nederland

Bron:
Analyse.
Martin Sommer: Een vorstin die paste bij gezellig Nederland. In ontluikende wereld hoorde schoppen tegen monarchie. de Volkskrant, maandag, 22 mart 2004, blz. 3

Hofhistoricus Jan Bank merkte zaterdagochtend voor de televisie op dat intussen een hele generatie is opgegroeid die Juliana niet als koningin heeft meegemakt. In 1980 stond ze voor het laatst als vorstin op het balkon van het paleis op de Dam in Amsterdam. Dat was om haar dochter 'voor te stellen' aks opvolgster. Nederlanders die toen jonger waren dan pakweg 15 jaar, dus nun onder de 40, hebben geen weet van de Julianagevoel.
Wat is het Julinagevoel? Statistische televisiebeelden van paleis Soestdijk met zijn twee vleugels, bij vorstelijke verjaardagen, kabinetsformaties en defilés. Die beelden maakten veel meer indruk dan tegenwoordig Huis te Bosch of Nordeinde.
Daar stond de koninklijke familie zwaaien, sodemieterde die stalmeester de krentenmikken achter de rododendrons, en trok jaarlijks een onafzienbare stoet van klompendansers, Surinaamse moekes, gymnastiekclubs en kegelverenigingen voorbij.
Er waren grote crises in haar regeerperiode - Greet Hofmans, Irene, Lockheed - maar achteraf was het een geruststellende, overzichtelijke wereld...
Juliana pleitte in haar troonredes voor spreiding van macht, kennis en inkomen, net als het linkse kabinet-Den Uyl. Ze was 'vooruitstrevend', hat 'het land aan conversatisme', zei ze voor de televisie, alsook aan 'de ouderwetse meubels waartussen ik opgroeide'. Van de strijdigheid van het sentiment met het instituut dat zij vertegenwoordigde, had zij net zo min last als haar onderdanen.
...
Juliana paste perfect bij het Nederlandse zelfbeeld van de jaren zestig en zeventig. Een klein land dat het beste voorheeft met de wereld, dat gidsland wilde zijn - een land van ex-christenen en ex-marxisten, zei Kennedy. Ed koningin zat op haar fiets, deed boodschappen of zat met hippies op het gazon van paleis Soestdijk..
De rookbom bij die inhuldiging van Beatrix in 1980 hoorde er nog bij. De toenmalige burgemeester Polak vertelde later over de beklemming tijdens de dienst in de Nieuwe Kerk, waar je de politiehelikopters boven het dak kon horen cirkelen.
Maar dat onbehagen was niet te vergelijken met de dreiging bij de begravenis van Pim Fortuyn in 2002, toen ministers en partijleiders zich voor het eerst realiseerden hoe groot de rancune, het wanttrouwen en de verongelijktheid in Nederland waren. Het land was verdeeld geworden, en de eenvoudige overzichtelijke wereld die bij Juliana hoorde was definitief verdwenen.
... Iets van de geest van Juliana bleef - prins Claus rukte zijn stropdas los en riep de Nederlandse man op zich met hem te bevrijden. Maar de ontspanning was langzaamaan verdwenen.
...
...
woordjeslijst - Vokabelliste

Buitenlandse pers

Bron:
Willem Beusekamp: Saluut aan de koningin die op de fiets ging. de Volkskrant, maandag, 22 mart 2004, blz. 3

Niet alleen de Europese pers heeft zondag stilgestaan bij de dood van Juliana. Ook elders, zoals in de Verenigde Staten en Egypte, besteedden kranten aandacht aan haar overlijden. Haar leven was alles behalve idyllisch, schrijft de New York Times.

...
Zowel Die Welt, Süddeutsche Zeitung als Frankfurter Allgemeine Zeitung informeerde haar lezers snel en met lange stukken en foto's op de website over de dood van 'die älteste Oranierin aller Zeiten', de oudste Oranje aller tijden.
Opmerkelijk is de interesse van de Duitsers voor een detail dat in Nederland de afgelopen dagen onbesproken is gebleven: koningin Juliana, 'een vorstin om aan te raken', heeft ooit de Hofknicks afgeschaft, de verplichte kniebuiging zodra een eenvoudige stervelinge een adellijk persoon de hand mag drukken. In sommige Duitse en Oostenrijkse kringen is 'de hofknik' nog steeds in gebruik.
Bild am Sonntag krijgt er geen genoeg van de onderstrepen hoe gewoon de Nederlandse koningin wel was. 'Terwijl ze ook hog als oma door het land fietste, zich druk maakte over senioren en gehandicapten, met marktvrouwen lachte, kettingrookte en graag een glas wodka meedronk.'
Met de kop 'Rigoros menselijk, doelt Welt am Sonntag op die momenten dat koningin Juliana voet bij stuk hield, 'ook als een deel van de Nederlanders haar na de Tweede Wereldoorlog niet wilde volgen'. Zoals haar weigering de wet te ondertekenen voor het ten uitvoer leggen van de doodstraf voor Duitse nazi-misdadigers.
Bovendien heeft Juliana zich tientallen jaren lang ingezet voor goede betrekkingen met de Duitsers. (...) Toen haar dochter Beatrix ook met een Duitser wilde trouwen, waarover in het land veel onrust ontstond, koos ze weer de kant van haar dochter en voor de Duits-Nederlandse vriendschap.
'Door deze openheid naar de Bondsrepubliek toe in een tijd dat dat nog helemaal niet zo voor de hand lag, werd zij ook in ons land zeer gewaardeerd.'
...
...
...

Zie ook Het Nederlandse Duitslandbeeld (o.a. Bevrijdingsdag en Dodenherdenking) -
das Deutschlandbild der Niederländer (u.a. Befreiungstag und Gedenken an die Toten)
woordjeslijst - Vokabelliste

Die Rätsel der Königin

Quelle:
Klaus Bachmann, Amsterdam: Die Rätsel der Königin. Die frühere niederländische Monarchin Juliana starb an Lungenentzündung. Sie war eine Pazifistin - und verstörte gelegentlich ihre Umwelt. Der Tagesspiegel Nr. 18425, 21. März 2004, S. 32

Sie war eine ganz unmajestätische Monarchin, die den Niederländern auch manches Rätsel aufgab. Viele Niederländer kennen die Bilder noch: Königin Juliana, wie sie im Winter 1953 aus einem Helikopter steigt, die Füße in Gummistiefeln, durch das Wasser stapft und mit Opfern der großen Sturmflut spricht, deren Besitz innerhalb weniger Tage weggespült wurde. Königin Juliana, wie sie Bekannten in aller Öffentlichkeit einen Kuß auf die Wange drückt, Königin Juliana, wie sie Witze über sich selbst macht, Königin Juliana, wie sie unprätiös durch die Trümmer stapft, die der Absturz einer israelischen Verkehrsmaschine 1992 im Süden Amsterdas in ein überwiegend von Immigranten bewohntes Hochhausviertel gerisen hat. Solche Szenen haben viel zu dem Mythos von der "Landesmutter Juliana" beigetragen, den nun auch Premierminister Balkenende in seiner Ansprache zu Tod Julianas beschwor.
Denn am Samstag um 5.30 Uhr starb sie nach offiziellen Angaben im Kreis ihrer Familie im Palast Soestdijk bei Utrecht an einer Lungenentzündung. Königin Juliana, die 1980 abdankte, ist 94 Jahre alt geworden.

Schatten der Mutter
Aufgewachsen im Schatten ihrer willensstarken, durchsetzungsfähigen Mutter, heiratete sie 1937 den unbekannten deutschen Bernhard zur Lippe-Biesterfeld. Als die Niederlande dann von Deutschland besetzt wurden, gingen ihre Mutter und Bernhard ins Londoner Exil, Juliana dagegen fuhr ins entferntere und sichere Kanada. 1948 dankte Wilhelmina ab, und Juliana, die ein halbes Jahr die Regentschaft innegehabt hatte, konnte offiziell den Thron besteigen. Von Anfang an versuchte sie, ihre eigenen Vorstellungen durchzusetzen. 1948, als die Niederlande umd en Erhalt ihrer Kolonien gegen die indonesischen Unabhängigkeitsbestrebungen in den Krieg gezogen waren...
... Sie weigerte sich später auch, die Todesurteile für mehrere berüchtigte Nazis zu unterzeichnen, und die die Urteile in "lebenslänglich" umwandeln...
...

Sie schützte den untreuen Mann
...

'Geliefd op elk eiland van Antillen'

Bron:
ANP: 'Geliefd op elk eiland van Antillen'. de Volkskrant, maandag, 22 mart 2004, blz. 3

...
'De Antillen zijn zeer koningsgezind en dat is deels zeker de verdienste van Juliana', aldus de oud-premier (Don Martina, premier van 1979 tot 1984). Op alle eilanden zijn wel scholen, straten of wijken naar haar vernoemd. Julianadorp es een grote wijk op Curaçao. De wijken Punda en Otrobanda zijn verbonden door de 55 meter hoge Julianabrug. Een Papiaments-talig radiostation veranderde na het bezoek van Juliana in de Tweede wereldoorlog haar naam in Prinses Julianazender. Saba heeft een hotel Julianan en de luchthaven van Sint Maarten heet International Princes Juliana Airport.
In 1983 bracht Juliana haar laatste bezoek aan de Nederlandse Antillen en Aruba. Ze bezocht met prins Bernahrd, projecten die waren gefinancierd met de giften die ze had ontvangen voor haar 70ste verjaardag. Martina leidde haar rond over alle eilanden. Wat hem toen opviel was dat ze warme interesse had voor de kleinste eilanden, Saba en Sint-Eustatius.
woordjeslijst - Vokabelliste

Zie ook De Nederlandse Antillen - die Niederländisch-Antillen

Juliana's geest leeft voort in Willem-Alexander

Bron:
Analyse.
Jan Hoedeman en Remco Meijer: Juliana's geest leeft voort in Willem-Alexander. Elke nieuwe onderscheidt zich van de vorige door koningschap aan te passen aan de tijdgeest. de Volkskrant, dinsdag, 30 mart 2004, blz. 1

De bijzetting vandag van koningin Juliana in de Nieuwe Kerk te Delft markeert het einde van een tijdperk. Alle verhalen sinds haar overlijden op 20 maart, laten zien dat Juliana in de omgang met haar volk een eigen stijl hanteerde. Het is de pendule van het koningschap: Oranje-vorsten willen regeren op een manier die bij de tijdgeest past en ze reageren op elkaar om een eigen gezicht te verwerven.
De functie van vorst kan een mens ook in de moderne tijd langdurig bekleden. Het is begrijpelijk dat een volk en zijn politieke elite na een halve eeuw koningin Eilhelmina of ruim drie decennia koningin Juliana toe is aan iemand die het anders doet.
In de status van kroonprinses op kroonprins kan de opvolger zich in de regel lange tijd voorbereiden op die eigen stijl. Koningin Wilhelmina, die in onze tijd bekendstaat als afstandelijk en koppig, was desalniettemin een milde afspiegeling van de onberekenbare en nurkse koning Willem III.
Koningin Wilhelmina had een dusdanig opvallende, eigen stijl, dat de Britse oorlogspremier Winston Churchill haar 'de enige man in de Nederlandse regering' noemde...
Het aantreden van Juliana als koningin begon met het afschaffen van de réverence, de knieknik die men geacht werd te maken bij het handen schudden van de koningin. De 'vorstin naast de rode loper' wilde toegangelijk zijn voor haar volk en wenste te worden aangesporken met 'mevrouw'. In het televisie-interview dat zij in 1987 gaf, braakte zij bijna het woord 'pró-tó-cól' uit.
...
Juliana was voorzichtiger in de omgang met bewindlieden en vooral streng als haar eigen Huis ter sprake kwam. Zij accentueerde haar moederschap van de natie. Beatrix perfectioneerde haar rol als staatshoofd in de zakelijke jaren tachtig en heeft zelf de volledige ruimte genomen. Ze is ambitieus en concentreerde zich lang op haar rol van staatshoofd, waardoor haar rol als moeder van de natie niet uit de verf kwam. Een boek met toespraken bij haar 12,5-jarig regeringsjubileum heette niet voor niets Het staatshoofd spreekt.
De laatste jaren probeert Beatrix dat beeld van de perfectionistische koningin in balans te brengen met die vrouw die ook emoties heeft, een familieleven leidt en zich bekommert om haar volk.
Het is niet verwonderlijk dat Willem-Alexander nu al zoekt naar zijn eigen stijl en invalshoek. Langer dan een jaar of vijf, zes tot de abdictatie van Beatrix zal het niet duren, taxeren hofkringen.
Willem-Alexander heeft al eens te kennen gegeven dat hij zich vooral identificeert met zijn grootmoeder Juliana. Niet in de zin dat het nieuwe koningspaar de oorlog verklaart aan hat protoco, maar wel dat Willem-Alexander en prinses Máxima toegangelijker willen zijn dan koningin Beatrix.
...
Vandag wordt Juliana bijgezet in het familiegraf, maar haar geest blijft aanwezig in het koningschap van haar kleinzoon.
woordjeslijst - Vokabelliste

Koningszorgen van Juliana

Bron:
N.N.: Koningszorgen van Juliana. de Volkskrant, woensdag, 31 mart 2004, blz. 2

Prinses Juliana heeft zich grote zorgen gemaakt of haar kleinzoon prins Willem-Alexander wel een goede koning zou kunnen zijn. Toenmalig minister-president Lubbers heeft haar gerustgesteld, zo onthulde hij dinsdagmiddag tijdens een uitzending van NOS-Aktueel.
Het was zijn nadagen als minister-president dat hij door prinses Juliana ten paleize werd genood. Zij had veertien jaar eerder, in 1980, troonsafstand gedaan en opperde haar zorgen in 1994. Dat was de periode dat Willem-Alexander last had van zijn 'prins-pils-imago'. In zijn studententijd had hij zich ook al heel anders gedragen dan Juliana in haar studententijd, zo vertelde zij Lubbers.
...
...
...
woordjeslijst - Vokabelliste

Anmerkung:
NOS: Nederlandse Omroep Stichting - overkoepelende publieke omroep in Nederland

Die Niederlande trauern um Juliana

Quelle:
AFP/dpa: Die Niederlande trauern um Juliana. Der Tagesspiegel Nr. 18426, 22. März 2004, S. 28

Die Niederländer haben am Wochenende um ihre ehemalige Königin Juliana getrauert. Die Mutter von Königin Beatrix starb... am Samstagmorgen im Alter von 94 Jahren an den Folgen einer Lungenentzündung. Ministerpräsident Jan Peter Balkenende erinnerte in einer Fernsehansprache an das stete Engagement der beliebten Königinmutter. Die frühere Regentin soll am 30. März in beigesetzt werden.

...

Massale belangstelling

Bron:
ANP: Massale belangstelling. de Volkskrant, woensdag, 31 mart 2004, blz. 2

Ongeveer zestigduizend mensen stonden dinsdag langs de route van rouwstoet van prinses Juliana. In Den Haag waren 25 duizend mensen op de been. Volgens een schatting van politie en gemeente waren in Delft 35 duizend toeschouwers. In Rijkswijk, waar die stoet passeerde, stond slechts een handjevol mensen.
Bij de uitvaart van prins Claus anderhalf jaar geleden, waren volgens de gemeente Delft in totaal in beide steden veertigduizend belangstellenden.
De uitvaartstoet begon dinsdagochtend bij Paleis Noordeinde in Den Haag en kwam even voor 12.30 uur aan bij de Nieuwe Kerk in Delft. De politie sprak van een rustig en voorbeeldig verloop van de uitvaart...
...
woordjeslijst - Vokabelliste

Delft rouwt zonder droefheid

Bron:
Reportage
Bert Wagendorp: Delft rouwt zonder droefheid. Lenteweer onderstreept stemming tijdens begrafenis prinsess Juliana. de Volkskrant, woensdag, 31 mart 2004, blz. 3

Het publiek dat in Delft de rouwstoet gadeslaat, is bijna opgewekt te noemen. Niet uit gebrek aan respect. Maar Juliana is niet in de wieg gestorven en heeft een zinvol leven volbracht. Ze zou het zelf zo gewild hebben.

De sfeer is ontspannen, soms bijna op het vrolijke af, dinsdagochtend op de Markt van Delft. De zwarte omhulling van een deel van de toren van de Nieuwe Kerk lijkt een vertoon van koninklijke rouw, maar is het niet - het zwarte doek onttrekt de restauratiewerkzaamheden aan hat oog. In sommige etalages hangt het portret van de oud-vorstin, voorzien van een zwarte strik. Maar verder zijn er amper tekenen van droefheid te zien: prinses Juliana zou tevreden zijn geweest.
... Op de route is zand gestrooid, voor de paarden. Reclameborden zijn afgeplakt, een mooie soberheid heerst in Delft.
Het is een bijzondere dag, voor eht eerst in bijna 42 jaar draagt Nederland een gewezen vorstin ten grave...
... 'Het is vandag toch een beetje Koniginnedag.'
Het is geen gebrek aan respect of nare lichtzinnigheid die voorkomt dat de begrafenis van Juliana diepe rimpels trekt. Ook lentweer onderstreept de heersende stemming eerder dan dat het die veroorzaakt. Het bijna algemeen gevoelde besef dat de prinses een zinvol leven heeft volbracht, brengt ontspaning en lucht - en de wetenschap dat zij al voor haar dood de wereld had verlaten.
...
... Pieter Kool (een Delftenaar) behoort tot de generatie die 1962 al langs de kant stond bij de uitvaart van prinses Wilhelmina. 'Koud was het toen.'
Opvallend genoeg hebben ook veel jongeren zich op de Markt verzameld. Vrienden Hans Willem van Oort (20), student geschiedenis in Leiden, en Edward Kliphuis (19), student luchtvaarttechniek in Delft, waren nog niet eens geboren toen koningin Juliana in 1980 aftrad. En toch staan ze vier uur lang over de hoofden naar het plein te kijken, in afwachting van de stoet. Juliana, zegt Kliphuis uit verhalen en de berichtgeving ontrent haar leven te hebben begrepen, was een relaxte vorstin, dit in tegenstelling tot menig a-relaxt type. 'Dat spreekt me aan.'
...
Ze zijn beiden pro-koningshuis. 'Dat is toch het enige symbool van de eenheid van ons land', zegt Edward Kliphuis. 'Samen met het Nederlands elftal.'*
Op het plein arriveren limousines en bussen met gasten: het spel who's who kan beginnen. De koning von België is gemakkelijk, de man naast oud-premier Lubbers al moelijker (oud-minister van Buitenlandse Zaken Max van der Stoel), net als koningin Noor van Jordanië - prins Moulay Rachid van Marokko wordt in zijn witte kaftan door niemand herkend. Om twee minuten voor twalf begint de negen ton wegende Bourdenklok van de Oude Jan te luiden: de stoet is in aatocht. Het wordt stiller achter de dranghekken. 'Ze komt eraan', zegt iemand. 'Ze is al op de Oude Delft.'
Dan klinkt - tot verrassing van veel aanwezigen - de muziek van de Koninklijke Militaire Kapel. Psalmen en gezangen spelen ze, maar het niet de droeve klanken van afscheid en dood. De muzikanten trommelen en blazen er lustig op los. Dan komen de eredetachtementen van marine, landmacht en luchtmacht door de bocht bi het gemeenthuis, daarna de paarden van de Koninklijke Marechaussee en de politie. En dan de lijkwagen, met acht Friese paarden ervoor, gevolgd door de twee koetsen met familieleden.
Voor de kerk houdt de stoet stil. De Kapel speelt Psalm 118 Het is een wonder in onz' ogen / Wij zien het, maar doorgronden 't niet.), gevolgd door Gezang 293 - Wat de toekomst brengen moge / Mij geleidt des Heeren hand: klassiekers uit de protestantse orthodoxie.
...
woordjeslijst - Vokabelliste

Zie ook: *het Nederlands elftal: Geschichtliches zu Deutschland und den Niederlanden und Sport in den Niederlanden und Belgien

Buitengewoon afscheid

Bron:
Reportage.
Remco Meijer: Buitengewoon afscheid van gewone vrouw. Echtgenoot, vier dochters en schoonzoon begeleiden Juliana (1909-2004) naar grafkelder. de Volkskrant, woensdag, 31 mart 2004, blz. 3

Prinses Juliana is dinsdag bijgezet in de grafkelder van de koninklijke familie in de Nieuwe Kerk in Delft. De lichte afscheidsdienst stond in het teken van dankbaarheid.

Elf uur 's ochtends en het is voorjaar in de kerk. Uit de hoogte vallen bundels zonlicht door de glas-in-loodramen. Geroezemoes en de lentegeur van bloemdecoraties bepalen de sfeer tijdens het wachten op de stoet met het stoffelijk overschot van prinses Juliana.
...
... Om tien over half twaalf oefent dirigent Jos Vermunt het lied Wat de toekomst brengen moge met alle anwezigen...
... Juliana's dochters hebben op televisie het paleis verlaten. Hun kledingkeuze is een verrassing: gebroken wit. Het kabinet betreedt de kerk. Binnenkomende ministers van Staat en oud-premiers getuigen van Juliana's lange politieke leven.
... Op de plaatsen voor de kansel nemen achtereenvolgens oud-hofdignitarissen en buitenlandse royalty plaats.
Als de lijkwagen op de Markt is aangekomen, betreden koningin Beatrix en prinses Irene de kerk, met prins Bernhard in hun midden, gevolgd door prinses Margriet en prinses Christina. Staand wordt A Toi la Gloire ('U Zij de Glorie') gezongen. Achter de kist loopt Pieter van Vollenhoven, de door Juliana indertijd warm onthaalde eerste burger aan het hof. Als haar adjutant in buitengewone dienst gaat Van Vollenhoven gekleed in uniform...
De veertien kleinkinderen ontsteken de kaarsen rond de kist. Prinses Laurien is hersteld van de bevalling van Claus-Casimir, geboren in de nacht na Juliana's overlijden, en prinses Margarita lijkt - zonder echtgenoot - weer in de schoot van de familie te zijn opgenomen.
De remonstrantse predikante Hudig, door Juliana als voorganger gekozen, bevestigt met duidelijke dictie: die wordt geen dramatische middag, maar een aan God gewijde dienst waarin de muziek licht van toon is en dankbaarheid overheerst 'voor een lang en vruchtbaar leven'.
Even later klinkt zacht maar zuiver door de kerk de stem van prinses Christina, die conform de wens van haar moeder een lied vertolkt. Zij koos It's a gift te be simple ('Het is een gave eenvoudig te zijn'), een thema waarbij de dominee in haar overdenking uitgebreid stilstaat.
Julianan werd bijzonder gevonden, maar wilde gewoon zijn. De strijd tussen die polen maakte dat zij soms eenzaam was en verdriet had. Niettemin was koningin-zijn voor haar 'een zware, maar heilige opdracht'. Zij maakte zich sterk voor de wereldvrede, vanuit een spirituele overtuiging die niet bepaald werd door kerkelijke dogma's of wetten. 'Prinses Juliana heeft geen eenvoudig leven gehad', concludeert Hudig, maar zij stierf in vrede.
Dan spreekt zij, met geheven armen en haar vingers gespreid, de zegende uit. 'De Eeuwige verheffe Zijn Aanschijn over U, lieve mevrouw, en geve U vrede.' Uit achttienhonderd monden klinkt het gezang 'Heer ontferm u over haar'.
Nu breekt het verdrietigste moment aan, als onder de klanken van Edvard Grieg's Morgenstimmung de grenadiers de kist naar de grafkelder brengen. Beatrix en Irene steunen hun vader. Irene vrijft over zijn hand... Margriet, Pieter en Christina volgen.
Als na een verblijf van zo'n acht minuten in de grafkelder de familie weer terug is op haar stoelen, zingt het koor: 'Zo ver aan genen dale, daar is 't genoegelijk zijn.' Na het stil gebed, het Onze Vader en het Wilhelmus zendt de dominee de gemeente uit. In de geest van Juliana ligt achter de geopende kerkdeuren het 'eeuwig nieuw begin'.
...
woordjeslijst - Vokabelliste

Een 10 voor de muziek

Bron:
Roland de Beer: 'Een 10 voor de muziek. Nee, een 11'. de Volkskrant, woensdag, 31 mart 2004, blz. 2

Morgenstimmung van Grieg, het Surinaamse Onze Vader (Wi Tata), Gezang 293 Wat de toekomst brengen moge; Pieter de Jong, organist van de Emanuelkerk in Haarlem-Noord en begeleider van uitvaarten in Heemstede en Driehuis-Westerveld, von de plechtigheid in Delft 'stijlvol, indrukwekkend'.
...
woordjeslijst - Vokabelliste

Simonis is mild kritisch

Bron:
N.N.: Simonis is mild kritisch. de Volkskrant, woensdag, 31 mart 2004, blz. 2

In haar overdenking tijdens de uitvaartdienst sprak de remonstrantse dominee Hudig: 'Toen Juliana bij het oecumenisch huwelijk van haar kleinzoon (prins Maurits in 1998, red.) ter communie ging, was dit niet een gril van een exentrieke oude dame. Communie betekent letterlijk gemeenschap. En gemeenschap tussen mensen van verschillende kerkgenootschappen was haar liefste wens.'
...
...
...
woordjeslijst - Vokabelliste

'Meerdere wegen leiden naar God'

Bron:
Ton van Eijk, voorzitter van de Raad van Kerken: 'Meerdere wegen leiden naar God'. de Volkskrant, woensdag, 31 mart 2004, blz. 3

...
Er sprak van vrede en optimisme uit de liederen. De predikante heeft het levensverhaal van een gelovig mens weten te verweven met het verhaal van het Schrift. Ze las uit Johannes 14, waarin staat: 'In het huis van mijn vader zijn vele woningen'. Deze keuze voor dit vers was niet toevallig. Het zegt iets over de religieuze oriëntatie van prinses Juliana: er zijn vele wegen naar God.
...
woordjeslijst - Vokabelliste

'Een plaatsje vlak achter de familie'

Bron:
Herman O. de Roode, toneelregisseur: 'Een plaatsje vlak achter de familie'. de Volkskrant, woensdag, 31 mart 2004, blz. 3

De predikante sprak tijdens de dienst van een bijzondere vrouw die zo graag gewoon wilde zijn. Dat herken ik. De prinses genoot van de middagen dat ze met ons toneelspeelde. Dan vroeg ze: Welke woorden gebruiken jullie als je boos bent?
...
Haar leven lang streed Juliana voor vrede. Dat stond ook centraal in de preek. De koningin heeft zelfs het laatste ogenblik aangegrepen om die boodschap over te brengen.
woordjeslijst - Vokabelliste

'De dienst bracht groepen bij elkaar'

Bron:
Michiel Zonnevylle, voorzitter van de Bond van Oranjeverenigingen: 'De dienst bracht groepen bij elkaar'. de Volkskrant, woensdag, 31 mart 2004, blz. 3

...
In de muzikale omlijsting van de dienst zaten allerlei symbolische elementen. Een Surinaams gebed, maar ook het Latijnse Dona Nobis Pacem, dat volgens mij katholiek is. De dienst brengt groepen bij elkaar. Een waardig einde van een verbond tussen Juliana en haar volk.
...
woordjeslijst - Vokabelliste

'De kinderen weten nu wie Juliana was'

Bron:
Ella Prins, directrice van de Julianaschool in Bilthoven: De kinderen weten nu wie Juliana was' de Volkskrant, woensdag, 31 mart 2004, blz. 3

Onze leerlingen koppelden de naam van hun school nooit aan een persoon, maar nu weet iedereen dat we vernoemd zijn naar de moeder van koningin Beatrix...
... Karina uit groep 8 wist precies te vertellen wie er in die kelder liggen. Dat had ze uit haar hoofd geleerd.
...
woordjeslijst - Vokabelliste

Bestattung von Prinzessin Juliana, P. Hobma, Niederlande:

Letzten Dienstag haben der Vater, Mieke und ich vorm Fernseher die Bestattung von Prinzessin Juliana verfolgt.

Es war beeindruckend, schön und zuweilen rührend. Da die Erinnerungen an den Tod unserer eigenen Mutter (vor 3½ Monaten), die sich mit Juliana seelenverwandt fühlte, noch frisch sind, haben wir doch einige Tränen vergossen.

Morgens wurde der Leichnam der Ex-Königin in einer mit purpurfarbenen und weißen Tüchern geschmücken Kutsche vom Palast Noordeinde in Den Haag nach Delft überführt. Es war eine 14 km lange zweistündige Kutschenfahrt. In der "Nieuwe Kerk" (Neuen Kirche), am schönen Marktplatz in Delft, gegenüber das sehenswerte alte Rathaus, befindet sich die königliche Familiengruft. Auch steht dort das imposante, vor einigen Jahren von Grund auf restaurierte Grabmal Wilhelms von Oranien. Der Stammvater unserer Dynastie wurde dort 1584 Opfer eines Attentates. (Im Museum Prinsenhof in Delft gibt es zwei alte Löcher in einer Wand. Der Überlieferung nach sind es die Einschlaglöcher der Kugeln, die Wilhelm, den Verschwiegenen (Willem de Zwijger), getötet hatten. Dem Attentäter wurde vom spanischen König Philipp II.ein Adelsbrief und viel Geld versprochen; der Täter, Balthasar Gerarts, wurde jedoch ergriffen, gefoltert, getötet und dann durch die Straßen geschleppt... Wie jetzt im Irak....Was ist der Unterschied zwischen den Zivilisationen von 1584 und 2004??).

Der Eingang zum Grabkeller war schön mit weißen Blumen gesäumt. Die ganze Kirche war in dieser Weise geschmückt. Weiß ist eine Farbe, die die Oranjes bei Trauungen und Trauer (trouwen en rouwen) gerne gebrauchen. Juliana wollte auch in Weiß beerdigt werden. Sie war eine Frau, die die Einfachheit liebte. Sie war der übertriebenen Feierlichkeit, dem Majestätischen abhold. Der Gottesdienst wurde von einer Pfarrerin der "Remonstrantse Broederschap" geleitet. Die Remonstranten sind eine kleine, etwas freisinnige, protestantische Kirche. Um 1615 gab es einen Streit der Geister: viele Dispute, Diskussionen und Querelen. Einige der Remonstranten schlossen sich den "Pilgrim Fathers" an und wanderten in die USA aus; denn die konservativeren Gegner gewannen die Oberhand. Die Remonstranten blieben als kleine Oppositionskirche jedoch bestehen, und die Gegensätze verloren in den Jahrhunderten ihre Schärfe.

H.K.H. (Hare Koninklijke Hoogheid = Ihre Königliche Hoheit) war, auch als sie noch H.M. (= Hare Majesteit = Ihre Majestät) war, nicht nur eine liebenswürdige, einfache Frau, sie war auch eigensinnig. Sie hatte freisinnige religiöse Auffassungen und suchte und fand nicht nur in der N.H. (Nederlands Hervormde) Kirche (zu der das Haus von Oranien traditionsgemäß - seit 400 Jahren - gehört), sondern auch in anderen Gruppen und Religionen viel Gutes. Als Maurits, der Sohn ihrer 3. Tochter Margriet (die anderen sind ja Königin Beatrix sowie Irene und Christina) in der (N.H.) Kirche in Apeldoorn vor wenigen Jahren eine Katholikin heiratete, nahm sie an der (katholischen) Kommunion teil. Der Gottesdienst war ökumenisch, also halb protestantisch, halb katholisch. Manche engstirnige Leute waren doch sehr empört darüber. Aber auch als sie noch Königin war, ging sie nicht jeden Sonntag in dieselbe Kirche.

Schon 1950 führte das zu einer Krise: Prinzessin Christina, die jüngste Tochter, hat ein Augenleiden. Als Juliana schwanger mit ihr war, war sie an Röteln erkrankt gewesen. Sie zog Greet Hofmans, eine Gebetsheilerin mit einem etwas zweifelhaften Ruf, zu Rate. Ihr Ehemann, Prinz Bernhard, hielt nichts davon, und die damals noch unerfahrene Königin bekam großen ärger in der Ehe und mit der Regierung. Sie fühlte sich durch das alles sehr gekränkt, was sie auch einmal, in diskreter Weise zwar, anläßlich einer Weihnachtsansprache im Rundfunk äußerte.

Juliana war auch eine Frau, die den Frieden liebte. Sie hatte auch im "Kalten Krieg" pazifistische Auffassungen, was einige Male zu Auseinandersetzungen mit ihrem Mann und der Regierung führte. Als Prinz Bernhard 1973 der Bestechlichkeit überführt wurde, hat Juliana dazu beigetragen, daß die Krise zwischen dem Königshaus und dem sozialistischen Premierminister Den Uyl beigelegt wurde. Bernhard durfte nur das Militär nicht mehr nach außen vertreten.

Während des Trauergottesdienstes wurden diese Tugende der Verstorbenen auch erwähnt.

Prinzessin Christina, die in den USA eine Musikhochschule besucht hatte, sang ein englisches Lied nach dem Herzen ihrer Mutter: "It's good to be simple".

Ein Chor aus Surinam, einer ehemaligen Kolonie der Niederlande, sang in der Landessprache Sranantongo ein Vaterunser. Juliana hat Surinam öfters besucht und sehr geliebt, und stieß dort auch auf Gegenliebe. Rührend fand ich den Augenblick, wo der Sarg von 8 Soldaten in den Grabkeller heruntergetragen wurde und der Witwer, der kränkelnde Prinz Bernhard, schwankend und stark von seinen Töchtern Beatrix und Irene unterstützt, dahinter die Treppe hinunterging. Bernhard, der immerhin auch schon 92 Jahre alt ist, war durch den Tod seiner Gattin sehr angeschlagen gewesen; es war lange fraglich, ob er nach Delft kommen würde.

Viele ausländische Gäste wohnten der Trauerfeier bei. Unter ihnen die Könige von Belgien, Spanien und Schweden, so wie Prinzen aus u.a. Japan und England. Nach holländischem Brauch reisten sie mit dem (sehr bequemen) Bus. Über das Internet (http://www.koninklijkhuis.nl) konnte die Bevölkerung ihr Beileid (condoleance) äußern. Auch ich habe das gemacht.

Vom Todestag bis zum Ende der Trauerfeier wurde tagsüber auf Halbmast geflaggt. Jede Behörde und Schule machte das und auch viele Großbetriebe, aber nur wenige Privatleute. Der Anstand erfordert, dass die Flagge nach Einbruch der Dunkelheit sowie sonntags nicht aushängt. Und das gibt doch ziemlich viel Arbeit, und nicht jeder will sich diese Mühe machen. Nächste Woche heiratet wieder ein Prinz. Die Braut, eine Mabel Wisse Smit, soll nach den "roddelbladen" (der Klatschpresse) ein Gangsterliebchen gewesen sein. Darum hat das junge Paar auf seine (rein theoretischen) Rechte auf den Thron verzichtet. Beide waren in Delft dabei.



Es ist mir angenehm, zu erfahren, dass die Beisetzung Ihres Mannes solch gute Erinnerungen hinterlassen wird. Tatsächlich können schöne Erinnerungen der wertvollste Teil des ganzen Nachlasses sein, wertvoller als Geld, Zierrate oder Immobilien!

Zurück zum Seitenanfang

Diese Seite ist Teil der Extraseiten.

Über weitere Informationen, die ich auf diese Seite stellen kann, würde ich mich freuen: E-Mail an info@infos-fuer-alle.de. Ik ben ook blij als u mij informatie in het Nederlands stuurt.