Niederländisch Nederlands

Informationen zur niederländischen Sprache und Kultur

Stand der Bearbeitung: 25.6.2008
Zuletzt bearbeitet: 14.4.2011

Anton Pieck

Eerste grote overzicht van Anton Pieck [1895-1987] in kunstmuseum
Links zu Anton Pieck-Seiten
Links zum Freizeitpark De Efteling / het recreatiepark De Efteling

Eerste grote overzicht van Anton Pieck [1895-1987] in kunstmuseum

Merlijn Schoonenboom: Eindelijk erkenning voor het icoon Anton Pieck. de Volkskrant 19 juni 2008
Een grote overzichtstentoonstelling in de Haarlemse Hallen wil een 'herwaardering' van Anton Pieck teweegbrengen.
Anton Pieck? Dat is toch de ontwerper van het Sprookjesbos in de Efteling, schepper van lieflijke Hollandse straatjes op kalender en koekblik? Zachte nostalgie, ver verwijderd van een modern museum.
... ... ...

reportage. Eerste grote overzicht van Anton Pieck in kunstmuseum
Merlijn Schoonenboom: Nostalgie als statement. de Volkskrant 19 juni 2008 bijlage, blz. 2-3
Museum de Hallen in Haarlem - dat eerder plaats bood aan onbeschaamde jonge kunst - toont het eerste grote kunsthistorische overzicht van Anton Pieck. Een knieval voor het conservatisme? Nee directeur Karel Schampers wil eerherstel voor de romanticus. 'Kijk die toonzetting!'
... ...
... Er dringt zich een naam op, synoniem met beelden van wat hijzelf 'de goede oude tijd' noemde, de man die bij half Nederland voor het geestesoog opduikt bij schilderachtige straatjes en lieflijke volkstafereeltjes: Anton Pieck.
... Onderwerp: Anton Pieck. Getiteld: Tevreden Tijd.
... De locatie is de Vleeshal in Haarlem, onderdeel van het Frans Hals Museum. Directeur: Karel Schampers...
Eerder waren er uit de voorhoede van de onbeschaamde hedendaagse kunst neergestreken: Erik van Lieshout, Sarah Lucas, Damien Hirst, Jonathan Meese, Paul Mc-Carthy - de laatste inclusief leeftijdswaarschuwing van 18+.
... Tien jaar geleden was het zo niet mogelijk geweest. Twee jaar geleden overigens ook niet. Pieck, dat was kitsch. Dus: hier is vast diep over nagedacht.

Beter nog: 'Het is een statement.'
Aan de keukentafel, achter de tentoonstellingsruimte van de Hallen, zitten Schampers en Antoon Erftemeijer, conservator moderne kunst en samensteller van de Pieck-expositie. Twee boeken liggen voor hen; een voor Uwe Henneken, een jonge Duitse schilder, op dit moment in de betere kunstkringen geroemd om zijn sprookjesachtige landschappen, waarin af en toe een clown verwijlt. En de ander over Anton Pieck (1895-1987), de man wiens naam vooral met het door hem ontworpen sprookjesbos van De Efteling en met nostalgische kalenders verbonden is. Groter kunnen de verschillen niet zijn. Maar toch: voor Schampers stond de jonge hippe Duitser aan de basis van de tentoonstelling over Anton Pieck.
Schampers bladert door het werk van Henneken, die hij in 2007 in de Hallen tentoonstelde. Romantiek, noemt hij het; escapisme... Als je bedenkt dat Uwe Henneken door de beste galeries vertegenwoordigt wordt, denk ik; hij is toch niet zoveel anders dan Pieck?
Schampers wil Anton Pieck in deze romantische traditie plaatsen. Pieck is in de Hallen de 'romanticus voor iedereen'; niet van het heftige soort, geen Beethoven of Goya, maar hij behoort, zegt Erftemeijer, tot de 'mildere, intiemere' romantiek, waar ook nog een flinke scheut humor in verwerkt was. Zie de sprookjeswereld die hij tekende, zie de platen van een nostalgisch Nederland uit een voorbije - wellicht nooit bestaande - tijd, en zie de fascinatie voor 'exotische' culturen en voor fantasiewerelden.
Schampers: 'De romantische bewegingen komen telkens op als mensen zich onzeker voelen. Dan verlangen ze terug naar de oude tijd. Zie deze trol van Henneken; die had toch zo in de Efteling kunnen staan?
Waarmee ook gelijk met het vooroordeel wil afrekenen: 'Is Pieck reactionair? Nee. Piecks werk zit vol nostalgie...
...
Schampers: 'Zie hem als een archivaris. Hij was de archivaris van dingen die gingen verdwijnen.'
Erftemeijer: 'Pieck had een afkeer van de moderne wereld. Hij maakte beelden van een wereld waar hij zich thuis in kon voelen. Het is een Ersatz-werkelijkheid, een rooskleurig, idyllisch 'land van ooit', vol knusheid, fantasie en warmte, die toevallig sterk aansloot bij de vraag uit de samenleving. Maar zelf leefde hij in het hier en nu. Hij gaf les, hij reisde vrij veel, hij had een gezin.'
En zo blijkt Anton Pieck anno 2008 in een kunstmuseum te passen, intellectueel geduid in een geheel actuele cultuurtraditie.
Een grijns verschijnt op het gezicht van Schampers. Want natuurlijk: enige provocatie zit er heus wel in. Al is het maar aan het kunstpubliek - het laatste overzicht van Pieck dateert immers uit 1973, maar dat was op het toppunt van Piecks kalenderplaten-roem. Zelfs in Schampers eigen museumstaf waren er bezwaren toen hij Pieck voorstelde in de serie zomertentoonstellingen, met eerder Isaac Israels en Kees Verwey; 'Vorig jaar vond men het noch niet kunnen.'
Maar het doel is oprecht: 'Herwaardering' en 'herstel' van Pieck. Schampers, fel: 'Ik begon me zo te ergeren aan het dedain tegenover Anton Pieck. Belachelijk, krankzinnig!. Hij wordt niet een genoemd in de canon van de Nederlandse geschiedenis. Terwijl het ongelooflijk is hoe iemand zo in het geheugen van miljoenen gegrift kan zijn. Arthur Rackham, de Engelse illustrator van onder anderen het werk van Charles Dickens, wordt echt geërd in Engeland. Dat moet ook met Pieck gebeuren.'
... De Rembrandt-specialist, wiens oordeel doorslaggevend is om werk van Rembrandt als authentiek te bestempelen, blijkt Pieck-liefhebber; het ene nationale icoon voegt zich nu al naadloos bij het andere.
De grootste troef: het originelle werk. Pieck is bekend geworden om reproducten op kalenders en koekblikken. In de Hallen zijn voor het grootste deel de originele (aquarel-)tekeningen ervan te zien; en die tonen een onvermoede Pieck.
Drie verdiepingen zijn ervoor ingeruimd. Onderop bevindt zich 'de Efteling', met modellen en schetsen voor Piecks Sprookjesbos. Op de middelste verdieping zijn de originele, minder bekende illustraties voor verhalen als Niels Holgersson, 1001 Nacht, A Christmas Carol, en de Gysbreght van Aemstel te zien. Boven hangen de bekendste beelden: de originele kalenderplaten, de 'bakkersplaten' van Calvé. Minder bekend: enkele olieverfschilderijen van 2 meter hoog.
In de sprookjeszaal pakt Schampers de ene lijst na de andere op, houdt het voor het licht, spreekt alleen nog in superlatieven. 'Ik kijk niet eens naar wát er op staat, maar om hóe het is gemaakt. Ik kan er met zoveel bewondering naar kijken. Zo mooi van toon, de kleuren, de details.' Erftemeijer pakt een loep. Hij wist op de takken van een boom, op de veren van een aadelaar, hoe fijn ze geschilderd zijn. 'Piecks werk heeft iets van middeleeuwse miniaturen, alleen dan nog fijner. Van sommige schilders valt het originele werk tegen na een reproductie. Bij Pieck is het precies andersom. De artistieke kwaliteit, het vakmanschap zie je nu pas goed.'
Erftemeijer noemt de voorbereiding 'een kunsthistorische ontdekkingstocht'. Hij deed voor de catalogus onderzoek naar de kunsthistorische invloeden in het werk van Pieck. De grote oude meesters kwamen voor de conservator dichter bij dan verwacht; Rembrandt, Steen, Pieter Brueghel de Oude, en andere 16de- en 17de eeuwse Hollanders en Vlamingen worden in Haarlem als inspiratiebron voor Pieck opgevoerd. Pieck bleek ineens een popularisator van de oude traditie, van de schilders die hij 'echte vakmensen' noemde, 'die het woord 'artiest' misschien nooit hadden gehoord'. Cruciaal waren daarnaast Engelse illustratoren, vooral zijn tijdgenoten Arthur Rackham en Edmund Dulac. Pieck werd geïnspireerd door de bonte Engelse stijl, en maakte zelf ook tekeningen bij Charles Dickens. Maar, aldus Erftemeijer: 'Pieck was beter'.

Nee, van kunsthistorisch dedain is in De Hallen geen sprake meer. Officiëler kan een entree in de kunstwereld niet worden. Alsof de tijd de meningen heeft bijgesteld. Of beter, zoals Schampers het bedoelt: alsof de nostalgicus Pieck ineens prima bij de naar zekerheden zoekende tijdgeest is gaan passen.
Pieck had de zoveelste esthetische ommezwaai in de kunstwereld vast glimlachend voorbij zien komen. Al in 1971 zei hij: 'Een jaar of dertig, veertig geleden, was romantiek een van de ergste misdaden die de mens kon bedrijven. Het was zo'n tijd dat, als je goed wou werken, je alleen fabriekstoren mocht maken, want dat was eerlijk, dat was goed. Volgens mij gaat romantiek absoluut niet samen met zoetelijkheid, dat hoeft tenminste niet.'
... dan valt toch niet te ontkennen dat Pieck erg gezellig en zoetig blijft. Met alle respect voor de Nederlandse canon, maar is Pieck wat dat betreft niet de Bob Ross van de Hollandse huiselijkheid?
... ...
Erftemeijer: 'Hij had ook donkere kanten, hoor.'
De conservator gaat voor in de tentoonstellinszaal, naar de illustraties voor Selma Lagerlöfs Niels Holgersson. De kleine Niels staat naast een enorme zwarte kraai voor een raam, of zit op een enorm schonkig paard. Deze afbeeldingen zijn donkerder, en 'inderdaad', aldus Schampers, 'angstaanjagend'. De bewondering geraakt in een stroomversnelling bij de illustraties voor Die Erlkönig, een lied van Schubert. Schampers: 'Zie dat blauw, hoe dat overal in terugkomt.'
Het zijn de voorbeelden waarmee Erftemeijer nog eens extra wil wijzen hoe verkeerd het gangbare beeld van 'reproductiekunstenaar' Pieck is. Naar de koektrommels met zijn werk erop, die moet honderdduizenden in Amerika en Japan verschenen, keek Pieck zelf met afschuw. 'Hij werd een beetje uitgemolken.' Zelf deed hij 'nooit een knieval voor commercie', zegt Erftemeijer. Hij bleef bij zijn eigen stijl, was authentiek, en bleef altijd financieel onafhankelijk omdat hij er als docent naast werkte.
Piecks nostalgische stijl was 'een keuze'. Erftemeijer: 'Je zou zijn werkwijze een statement kunnen noemn, om dat woord nog maar eens te gebruiken. Hij was zeer op de hoogste van de kunstgeschiedenis. Hij wist ook precies wat er gaande was in de eigentijdse kunst.' Alleen: hij had nu eenmaal weinig op met de moderne experimenten. Op 92-jarige leeftijd nog noemde hij het werk van Willem de Koning 'dat gekras'.
Erftemeijer: 'Hij heeft de nieuwe dingen van zich af laten glijden. In het begin van zijn leven liet hij zich nog leiden door de kunstgeschiedenis, maar later bleef hij dichtbij zijn eigen ziel. Dat maakt het ook zo bijzonder; vaak herken je bij een kunstenaar een bepaalde stijl, die een ander ook heeft. Pieck lijkt alleen op zichzelf.'
'Authentiek', 'eigen stijl', 'keuzes'; het zijn de begrippen die in de kunstwereld gebruikelijk zijn voor de 'hoge' kunst. Is de tijd aangebroken dat Anton Pieck een plek in de Nederlandse kunstgeschiedenis krijgt?
Schampers: 'Het ging mij er niet om hem als kunstenaar te tonen, maar om te laten zien wat hij betekent voor de Nederlandse cultuur. Bij kunst gaat het er ook om of de kunstenaar zich vernieuwt, en dat deed hij niet.'
Erftemeijer aarzelt. 'Hij was geen vernieuwer, maar dat wilde hij ook niet. Hij verdiepte zich. Hij koos ervoor om het dogma van de vernieuwing te negeren.'
Schampers: 'Ik zie nauwelijks verschil tussen zijn werk in de jaren veertig en dat van de jaren tachtig.'
Erftemeijer: 'Maar dat is er wel, hoor.'
Schampers: 'Maar hij had toch ook niet de pretentie om kunstenaar te zijn? Hij was bezig met het vormgeven van een wereldbeeld. Anton Pieck is geen kunsthistorisch, maar een cultuurhistorisch icoon.'

Anton Pieck. Tevreden Tijd. De Hallen Haarlem. 21 juni [2008] t/m 31 augustus [2008]
http://www.dehallenhaarlem.nl/

Links zu Anton Pieck-Seiten

http://de.wikipedia.org/wiki/Anton_Pieck
http://nl.wikipedia.org/wiki/Anton_Pieck

het Anton Pieck Documentatie Centrum:
http://www.antonpieckdocumentatie.nl

het Anton Pieck Museum:
http://www.antonpieckmuseum-hattem.nl/

Anton Pieck woonde en werkte in Tetterode:
http://home.wxs.nl/~marcel.tettero/Pieck/Antonpieck.html

Sprookjes / plaatjes van de Efteling door Anton Pieck:
http://home.wanadoo.nl/kleineboodschap/

Anton Pieck en de toverlantaarn. Veel prenten van Anton Pieck werden speciaal gemaakt voor kalenders.
http://www.luikerwaal.com/newframe_nl.htm?/pieck_nl.htm

Anton Pieck plaatjes,animaties en tekeningen:
http://www.animatieplaatjes.nl/antonpieck.html

Links zum Freizeitpark De Efteling / het recreatiepark De Efteling

http://de.wikipedia.org/wiki/Efteling
http://nl.wikipedia.org/wiki/Efteling

Lijst van attracties in De Efteling:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_attracties_in_De_Efteling

Mede door Anton Pieck is de Efteling tot een soort nationaal monument geworden van de Nederlandse vrijetijdscultuur
http://www.sprookjes.org/antonpieck.html

De Efteling - offizielle Seite:
http://www.efteling.nl/

Zurück zum Seitenanfang

Diese Seite ist Teil der Extraseiten.

Über weitere Informationen, die ich auf diese Seite stellen kann, würde ich mich freuen: E-Mail an info@infos-fuer-alle.de. Ik ben ook blij als u mij informatie in het Nederlands stuurt.